Sprzęgło w ciągnikach rolniczych to jeden z kluczowych elementów układu napędowego. W przypadku ciągnika Ursus C 330 stary typ (czyli modeli produkowanych do połowy lat 80.), sprzęgło odgrywa istotną rolę w płynnym przenoszeniu mocy z silnika na skrzynię biegów. W tym poradniku dowiemy się, jak funkcjonuje sprzęgło w C 330 starego typu, jakie są jego cechy charakterystyczne, najczęstsze usterki oraz jak prawidłowo je serwisować.
Co to jest Ursus C 330 stary typ?
Ursus C 330 to legendarny polski ciągnik rolniczy produkowany przez Zakład Maszyn Rolniczych w Ursusie. „Stary typ” oznacza modele produkowane do około 1985 roku. Różnią się one od tzw. „nowego typu” (C 330 N) m.in. konstrukcją kabiny, układem elektrycznym i niektórymi elementami mechanicznymi, w tym właśnie sprzęgłem.
Budowa sprzęgła w C 330 starego typu
Sprzęgło w C 330 starym typie to jednotarczowe sprzęgło suchego typu , działające na zasadzie dociskania tarczy trących między kołem zamachowym a dociskającą sprężyną membranową lub płytkami sprężystymi.
Główne elementy sprzęgła:
- Tarcza sprzęgła – odpowiedzialna za przenoszenie momentu obrotowego.
- Korpus sprzęgła – montowany na kole zamachowym silnika.
- Wyzwolenie sprzęgła – mechaniczne, poprzez dźwignię kierowcy i system drążków.
- Luz roboczy – regulowany luz pedału lub dźwigni, niezbędny do prawidłowego działania.
Jak działa sprzęgło w C 330?
Podczas naciśnięcia pedału sprzęgła następuje rozwarstwienie tarczy sprzęgła od koła zamachowego, co powoduje przerwanie przekazu mocy z silnika na skrzynię biegów . Dzięki temu możliwe jest bezbolesne zmienianie biegów i zatrzymywanie pojazdu bez wyłączania silnika.
Najczęstsze objawy zużycia lub uszkodzenia sprzęgła:
- Trudności w włączaniu biegów.
- Puszczanie sprzęgła – ciągnik nie chce jechać mimo wcisniętego gazу.
- Zwiększony luz pedału sprzęgła.
- Charakterystyczne „piski” lub zapach spalenizny przy ruszaniu.
- Uraz tarczy sprzęgła widoczny podczas przeglądu technicznego.
Kiedy wymieniać sprzęgło?
Sprzęgło w ciągniku rolniczym powinno być regularnie kontrolowane i serwisowane . Warto rozważyć wymianę sprzęgła, gdy:
- Ciągnik ma ponad 2000–3000 godzin pracy.
- Pojawiają się objawy opisane wyżej.
- Wykonano remont silnika lub skrzyni biegów – to dogodny moment do kompleksowej wymiany sprzęgła.
Jak samodzielnie sprawdzić i wyregulować sprzęgło?
- Sprawdź luz roboczy – wartość luzu dla C 330 stary typ to ok. 30–40 mm ruchu dźwigni (lub 20–30 mm pedału).
- Ocena stanu tarczy – wymaga zdjęcia skrzyni biegów lub części tylnych ciągnika.
- Smarowanie mechanizmu wyzwalającego – często pomijana czynność, ale ważna dla płynnego działania sprzęgła.
- Wymiana zużytych części – oprócz samej tarczy warto wymienić też łożysko wyrównujące i tuleję prowadzącą.
Podsumowanie – Najważniejsze fakty o sprzęgle w C 330 starego typu:
🔹 Typ sprzęgła: Jednotarczowe, suche, z mechanicznym wyzwoleniem
🔹 Regulacja luzu: Około 30–40 mm ruchu dźwigni
🔹 Objawy zużycia: Trudności w włączaniu biegów, puszczenie sprzęgła, zapach spalenizny
🔹 Materiały eksploatacyjne: Tarcza sprzęgła, łożysko wyrównujące, tuleja prowadząca
🔹 Okres eksploatacji przed wymianą: Około 2000–3000 godzin pracy
🔹 Dostępność części: Duża – dostępne oryginalne i zamienniki
🔹 Trudność naprawy: Średnia – wymaga demontażu skrzyni biegów
