Sprzęgło to jeden z kluczowych elementów układu napędowego każdego pojazdu mechanicznego, a w ciągnikach rolniczych, takich jak Ciągnik C-328 produkowany przez Zakład Produkcyjny Ursus S.A., odgrywa ono szczególnie ważną rolę. W tym poradniku dowiemy się, z czego składa się sprzęgło w modelu C-328, jak działa oraz jakie są jego najważniejsze cechy konstrukcyjne.
1. Co to jest sprzęgło i do czego służy?
Sprzęgło to element układu napędowego odpowiadający za płynne przekazywanie momentu obrotowego z silnika na skrzynię biegów i dalej na oś tylną ciągnika. Jego głównym zadaniem jest:
- umożliwienie płynnego ruszania ciągnika,
- przerwanie przekazu mocy podczas zmiany biegów,
- zabezpieczenie elementów napędowych przed przeciążeniem.
W ciągniku C-328 stosuje się najczęściej jednotarczowe sprzęgło suchego typu, co oznacza, że nie wymaga smarowania olejem i pracuje w warunkach tarcia suchego lub półsuchego.
2. Gdzie znajduje się sprzęgło w ciągniku C-328?
Sprzęgło montowane jest między silnikiem a skrzynią biegów. W przypadku modelu C-328 znajduje się ono w przedniej części ciągnika, bezpośrednio za blokiem cylindrowym silnika. Do sprzęgła są doczepione:
- wałek korbowy silnika (napędzany),
- wałek wejściowy skrzyni biegów (napędzany).
3. Budowa sprzęgła w C-328 – główne elementy
Zbudowane jest z kilku podstawowych komponentów:
a) Tarcza sprzęgłowa (tarcza cierna)
Jest to element odpowiedzialny za kontakt z kołem zamachowym silnika. Wykonana z materiałów ciernej o dużej odporności na zużycie (np. azbest czy jego bezpieczne zamienniki). Może być wyposażona w sprężyny tłumiące drgania.
b) Miseczka (ciśniona tarcza)
To ruchomy element, który wciska tarczę sprzęgła w koło zamachowe. Zawiera mechanizm naciskowy – najczęściej sprężyny śrubowe lub membranowe.
c) Koło zamachowe
Stacjonarny element mocowany do wałka korbowego silnika. Zapewnia gładką powierzchnię styku dla tarczy sprzęgła.
d) Mechanizm wyprzęgania
Zawiera:
- widełki wyprzęgające,
- łożysko wyprzęgające,
- przeguby i dźwignie sterujące.
Mechanizm ten odpowiada za rozłączanie sprzęgła poprzez naciśnięcie pedału sprzęgła przez operatora.
e) Obudowa sprzęgła
Chroni wszystkie elementy przed zabrudzeniem i uszkodzeniami mechanicznymi.
4. Jak działa sprzęgło w C-328?
Działanie sprzęgła polega na łączeniu i rozłączaniu połączenia między silnikiem a skrzynią biegów:
- Pedał sprzęgła zwolniony – sprężyny dociskają tarczę sprzęgła do koła zamachowego. Moment obrotowy przekazywany jest bez przeskoków.
- Pedał sprzęgła naciśnięty – łożysko wyprzęgające naciska na dźwignie miseczki, która odsuwa tarczę od koła zamachowego. Przekaz mocy zostaje przerwany.
- Puszczanie pedału – stopniowe przywracanie kontaktu między tarczą a kołem zamachowym, umożliwiając płynne ruszanie ciągnika.
5. Obsługa i konserwacja sprzęgła
Aby sprzęgło działało prawidłowo przez długi czas, należy zwracać uwagę na:
- regularne sprawdzanie luzu pedału sprzęgła – zbyt mały lub zbyt duży luz może prowadzić do szybszego zużycia elementów,
- kontrolę stanu tarczy ciernych – w razie ich nadmiernego zużycia konieczna jest wymiana całego zestawu sprzęgła,
- sprawdzanie łożyska wyprzęgającego – jego stukanie lub trzaski są sygnałem do przeglądu,
- unikanie „trzymania” sprzęgła w połowie – prowadzi to do szybkiego zużycia tarcz i mechanizmu.
6. Typowe usterki sprzęgła w C-328
- Trudności z włączaniem biegów – objawia się przy zużytym sprzęgle lub źle wyregulowanym mechanizmie wyprzęgania.
- Ciągnik „pcha” przy puścionym sprzęgle – oznaka zużytej tarczy cierniej.
- Szum przy wciskaniu pedału – może wskazywać na uszkodzone łożysko wyprzęgające.
- Zbyt miękki lub twardy pedał – wynik niewłaściwej regulacji lub uszkodzenia sprężyn.
